Surunkali virusli gepatit diagnostika va terapiya yondashuvlarini doimiy ravishda takomillashtirishni talab qiladigan jiddiy global tibbiy-ijtimoiy muammo bo'lib qolmoqda [2]. Infeksiyalarni davolashning asosiy maqsadi shunchaki virusni bostirish emas, balki uzoq muddatli xavfsizlikka erishish, jigar tomonidan yuzaga keladigan sirroz va gepatotsellyulyar karsinoma kabi asoratlar xavfini kamaytirishdir [2], [4].
Terapiya maqsadlari va yangi biomarkerlar
Virusli DNK va sirt antigeni (HBsAg) darajasini o'z ichiga olgan an'anaviy laboratoriya ko'rsatkichlari surunkali gepatit B bilan og'rigan bemorlarni monitoring qilishda muhim rol o'ynaydi [2]. Biroq, nukleozid va nukleotid analoglarini uzoq muddat qo'llashda ularning virusni chuqur bostirishni baholash uchun informativligi pasayadi [2]. Shu munosabat bilan klinik amaliyotga yangi prognostik markerlar joriy etilmoqda, masalan, virusning hujayra ichidagi matritsali DNKsi transkripsion faolligini aks ettiruvchi gepatit B yadrosi bilan bog'liq antigen (HBcrAg) [2]. Bu shifokorlarga terapiyani xavfsiz to'xtatish uchun ko'rsatmalarni aniqroq belgilash imkonini beradi [2].
Pegillangan interferonlarning samaradorligi
Pegillangan interferon-alfa (PegIFNα) HBsAg klirensiga erishish uchun asosiy preparatlardan biri bo'lib qolmoqda, bu jigar xavfli o'smalarining rivojlanish xavfini sezilarli darajada kamaytiradi [4]. Bunday terapiyaning samaradorligi bemorlarning klinik profiliga, infeksiyaning tarqalishining mintaqaviy xususiyatlariga va hamroh patologiyalarga qarab o'zgaradi [1], [4]. Interferonlar asosidagi kombinatsiyalar ilgari ham monoinfeksiyalarda, ham hamroh yallig'lanishli ichak kasalliklari (YIK) bo'lgan bemorlarda faol qo'llanilgan, garchi ba'zi hollarda nojo'ya ta'sirlar tufayli dozalarga tuzatish kiritish talab qilingan bo'lsa ham [1], [3].
Hamroh patologiyalarda davolash xususiyatlari
Surunkali virusli gepatitlar va yallig'lanishli ichak kasalliklari kabi hamroh tizimli kasalliklarga chalingan bemorlarni boshqarish alohida qiyinchilik tug'diradi [1], [3], [5]. Yashirin yoki faol gepatit B bo'lgan bemorlarda immunosupressiv terapiya yoki biologik preparatlarni (masalan, anti-TNF agentlari) qo'llash virusning reaktivatsiyasi xavfi bilan bog'liq [5], [6].
- YIK bilan og'rigan bemorlarga immunosupressiv terapiyani boshlashdan oldin HBV va HCV markerlariga majburiy skrining o'tkaziladi [5].
- HBsAg-musbat bemorlarga immunosupressiya boshlanishidan oldin majburiy antiviral profilaktika buyuriladi [5].
- Gepatit B ni profilaktika qilish va davolash uchun zamonaviy nukleozid va nukleotid analoglariga (tenofovir va entekavir kabi) ustunlik beriladi, chunki interferonlar YIK simptomlarining kuchayishiga olib kelishi mumkin [5].
Reaktivatsiyani profilaktika qilish va terapiya xavfsizligi
Immunosupressiv vositalarni qabul qilish fonida gepatit viruslarining reaktivatsiya xavfi simptomsiz viremiyadan tortib, hayot uchun xavfli bo'lgan fulminant gepatit shakllarigacha o'zgarib turadi [6]. O'z vaqtida skrining o'tkazish va nukleozid analoglarini erta buyurish jigar holatini muvaffaqiyatli nazorat qilish va zaiflashgan bemorlarda jiddiy jigar asoratlarining oldini olish imkonini beradi [1], [5].
Manbalar
- 1. Inflammatory bowel disease and hepatitis B and C in Western Balkans: a referral centre study and review of the literature
- 2. Predictive value of serum HBcrAg in antiviral therapy for chronic hepatitis B
- 3. Hepatitis C virus and inflammatory bowel disease
- 4. Hepatitis B surface antigen clearance rate with pegylated interferon-α therapy in different chronic hepatitis B virus infection populations: A systematic review and meta-analysis
- 5. Review article: prevention and management of hepatitis B and C infection in patients with inflammatory bowel disease
- 6. Hepatitis B and C virus reactivation in immunosuppressed patients with inflammatory bowel disease
Diskleymer: Ushbu maqolada taqdim etilgan ma'lumotlar faqat ma'lumotnoma xarakteriga ega va malakali shifokorning ko'rigi o'rnini bosmaydi.