Bolalarda D vitamini tanqisligi raxit rivojlanishi, mineral almashinuvining buzilishi va suyak to'qimasidagi o'zgarishlar bilan bevosita bog'liq bo'lgan muhim pediatrik muammo bo'lib qolmoqda. Garchi an'anaviy ravishda bu holat suyak patologiyasi sifatida ko'rib chiqilsa-da, zamonaviy ilmiy ma'lumotlar uning bolalar organizmiga, jumladan, immun tizimiga va ichki a'zolar faoliyatiga tizimli ta'sir qilishini ko'rsatmoqda [1], [7].
Nima uchun D vitamini tanqisligi yuzaga keladi?
D vitamini progepormon vazifasini bajarib, kaltsiy va fosfor darajasini tartibga solishda asosiy rol o'ynaydi, shuningdek, maxsus retseptorlar (VDR) orqali immun reaksiyalarini modulyatsiya qiladi [1], [7]. Uning yetishmasligining asosiy sabablariga quyosh nurlarining yetishmasligi, muvozanatsiz ovqatlanish va metabolizm xususiyatlari kiradi. Uzoq muddatli tanqislik suyaklar minerallashuvining buzilishiga olib keladi, bu klinik jihatdan raxitning klassik belgilari, og'ir holatlarda эса — ikkilamchi giperparatireoz va tizimli buzilishlar sifatida namoyon bo'ladi [3].
Yurak va mushak tizimiga ta'siri
Og'ir gipokalsiyemiya va D vitamini tanqisligi yurak-qon tomir tizimiga ta'sir qiluvchi xavfli metabolik buzilishlarga olib kelishi mumkin. Tibbiy amaliyotda o'smirlarda ozuqa moddasining yaqqol yetishmasligi ikkilamchi giperparatireoz va chap qorincha qaytuvchi disfunksiyasini keltirib chiqargan holatlar tasvirlangan [3]. Kaltsiy, magniy va D vitamini darajasini o'z vaqtida tuzatish yurak faoliyatini muvaffaqiyatli tiklash imkonini beradi [3].
Tizimli ta'sirlar va unga hamroh bo'ladigan xatarlar
Bolalar va o'smirlarda D vitamini yetishmasligi ko'pincha turli xil otoimmun va yallig'lanish jarayonlariga hamroh bo'ladi. Tadqiqotlar qalqonsimon bezning otoimmun patologiyalarida [1], revmatik kasalliklarda [7], shuningdek, 25(OH)D ning muvofiq darajasi terapiyaga yaxshiroq javob berish bilan korrelyatsiya qiladigan otoimmun gepatitning og'ir shakllarida tanqislikning yuqori tarqalishini ko'rsatmoqda [8]. Bundan tashqari, D vitamini ko'z salomatligini saqlash [4] and normal modda almashinuvi uchun muhimdir [5].
Oldini olish va holatni tuzatish
D vitamini tanqisligini o'z vaqtida tashxislash va uning o'rnini to'ldirish raxit va uzoq muddatli asoratlarning oldini olishda hal qiluvchi ahamiyatga ega. Profilaktik tadbirlar quyidagilarni o'z ichiga oladi:
- Qon zardobida 25-gidroksivitamin D darajasini nazorat qilish.
- Ratsionni to'g'rilash va toza havoda muntazam bo'lish.
- Shifokor nazorati ostida D vitamini preparatlarining xavfsiz dozalarini tayinlash.
- Hamroh bo'lgan metabolik buzilishlarni o'z vaqtida davolash.
Manbalar
- 1. Vitamin D deficiency is common in Hashimoto's thyroiditis, while VDR FokI shows subtype-specific association with gravis disease in Jordan: a case-control study
- 2. Potential Role of Omega-3 Supplementation in Modulating Symptoms and Holter Parameters in Pediatric Inappropriate Sinus Tachycardia
- 3. Reversible Severe Left Ventricular Dysfunction in an Adolescent With Vitamin D Deficiency-Associated Hypocalcemia and Secondary Hyperparathyroidism: A Case Report
- 4. Vitamin D and Ocular Diseases: A Systematic Review
- 5. Vitamin D Deficiency and Replacement Challenges in Type 1 Gastric Neuroendocrine Tumors: A Comparative Study
- 6. Skin Hyperpigmentation as Initial Manifestation of Vitamin B12 Deficiency: A Case of Delayed Diagnosis With Late-Onset Subacute Combined Degeneration of the Cord
- 7. Vitamin D and Autoimmune Rheumatic Diseases
- 8. Have serum vitamin D and ferritin a role in predicting the prognosis of autoimmune hepatitis treatment in children?
Disklaymer: Ma'lumot ma'lumotnoma xarakteriga ega bo'lib, pediatrning shaxsiy maslahatini o'rnini bosmaydi.