Tishlar sezgirligining oshishi yoki giperesteziya — bu turli yoshdagi bemorlar duch keladigan keng tarqalgan stomatologik muammodir. Issiq, sovuq, nordon yoki shirin taomlarni iste'mol qilishda yuzaga keladigan o'tkir og'riq hayot sifatini sezilarli darajada pasaytiradi. Ushbu holatning asosiy sababi tishning himoya qatlamining shikastlanishi yoki yeyilishi bo'lib, u dentin kanalchalarini ochib qo'yadi.
Emal yupqalashishi va giperesteziyaning asosiy sabablari
Tish emali inson organizmidagi eng qattiq to'qima hisoblanadi, biroq u turli omillar ta'sirida yemirilishga moyil. Emalning himoya xususiyatlarini yo'qotishi va sezgirlikning oshishiga olib keladigan asosiy sabablar qatoriga quyidagilar kiradi:
- Tishlarni agressiv tozalash yoki bruksizm (tish g'ijirlatish) tufayli mexanik shikastlanish.
- Milk retsessiyasi (tish ildizlarining ochilib qolishi), bunda parodont to'qimalarining yaxlitligi buziladi [6].
- Emal eroziyasini keltirib chiqaradigan nordon mahsulotlar va ichimliklarni tez-tez iste'mol qilish.
- Qandli diabet va immun buzilishlarini o'z ichiga olgan umumiy tizimli kasalliklar va og'iz bo'shlig'idagi yallig'lanish jarayonlari [3].
Og'riq, sezgirlik va organizmning umumiy holati o'rtasidagi o'zaro bog'liqlik
Jag'-yuz sohasidagi og'riqni idrok etish ko'plab hamroh omillarga bog'liq bo'lishi mumkin. Masalan, klinik tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, migren kabi nevrologik xususiyatlarga ega bemorlarda og'riq sezgirligi o'zgargan bo'lib, ular odontogen og'riq va harorat ta'sir etuvchilariga boshqacha munosabat bildirishadi [1]. Bundan tashqari, surunkali yallig'lanish va qandli diabet yoki qalqonsimon bez kasalliklari kabi hamroh patologiyalar shilliq qavat va tishlarning qattiq to'qimalari holatini yomonlashtirib, noqulaylikni kuchaytirishi mumkin [3, 8].
Tishlar sezgirligini davolashning zamonaviy usullari
Giperesteziyani samarali davolash har doim birlamchi sababni bartaraf etishdan boshlanadi. Zamonaviy stomatologiya tishlarni himoya qilishga kompleks yondashuvni taklif etadi:
- Emalni kalsiy, ftor va fosfat ionlari bilan boyitadigan remineralizatsiya qiluvchi gellar va laklardan foydalanish.
- Maxsus adgeziv tizimlar yordamida ochilib qolgan dentin kanalchalarini germetizatsiya qilish va yopish muolajalarini o'tkazish.
- Ilg'or usullar yordamida ochilib qolgan tish ildizlarini yopish uchun milk retsessiyasini jarrohlik yo'li bilan davolash [6].
- Og'iz bo'shlig'i gigienasini to'g'rilash va sezgir tishlar uchun yumshoq tish cho'tkalari hamda pastalarni tanlash.
Sezgir tishlarga profilaktika va parvarish
Emal yemirilishi va yoqimsiz hislarning oldini olish uchun oddiy profilaktika qoidalariga rioya qilish muhimdir. Stomatolog ko'rigidan muntazam o'tib turish emalning dastlabki yeyilishini yoki milklarning yallig'lanishini o'z vaqtida aniqlashga imkon beradi. Gipertoniya yoki stomatolog kreslosida yuqori darajadagi xavotirga ega bemorlar uchun davolash jarayonida stressni kamaytirish maqsadida sedatsiya usullari qo'llanilishi mumkin [5]. Umuman olganda, organizm sog'lig'iga g'amxo'rlik qilish va surunkali kasalliklarni o'z vaqtida davolash ham og'iz bo'shlig'i holatiga bevosita ta'sir qiladi.
Manbalar
- 1. Migraine is Associated With Altered Preoperative Endodontic Pain Perception and Mechanical Sensory Function but Not Short-Term Postoperative Pain: A Prospective Clinical Study. PubMed
- 2. Assessment of Pain-Related Biomarkers in Migraine and Tension Headache Patients Pre- and Post-Botulinum Toxin Therapy. PubMed
- 3. Management of Oral Lichen Planus in a Patient With Comorbidities: A Case Report. PubMed
- 4. Persistent Trigeminal Neuralgia-Like Pain Following Isolated Hyaluronic Acid Lip Augmentation. PubMed
- 5. Impact of Inhalation Sedation on Cardiovascular Haemodynamics in Hypertensive Patients Requiring Dental Treatment. PubMed
- 6. Surgical treatment of single gingival recessions: clinical guidelines. PubMed
- 7. Dental implant outcomes in patients with diabetes mellitus: a systematic review. PubMed
- 8. Bidirectional Association between Periodontitis and Thyroid Disease: A Scoping Review. PubMed
Diskleymer: Ushbu maqolada taqdim etilgan ma'lumotlar faqat ma'lumotnoma xarakteriga ega va shifokor-stomatologning ko'rigi o'rnini bosmaydi.