O‘raydigan temiratki muammosiga kirish
O‘raydigan temiratki yoki gerpes zoster ko‘plab insonlar duch keladigan jiddiy virusli kasallikdir. Patologiya bolalikda o‘tkazilgan infeksiyadan so‘ng organizmda latent holatda qoladigan suvchechak virusining faollashuvi natijasida rivojlanadi. Immunitet himoyasining pasayishi yoki yo‘ldosh tizimli buzilishlar fonida virus o‘zini qayta namoyon qilishi mumkin [1].
Asosiy sabablar va xavf omillari
Gerpes zoster rivojlanishi uchun asosiy turtki immunitet tizimining zaiflashuvidir. Tibbiyot amaliyotida turli immunopatologik holatlar va surunkali kasalliklarning teri ko‘rinishlarining og‘irligiga ta’siri yaxshi o‘rganilgan. Xususan, moddalar almashinuvi jarayonlarining buzilishi va endokrin nosozliklar yallig‘lanishli dermatologik patologiyalar kechishini sezilarli darajada og‘irlashtirishi mumkin [1, 3].
Asosiy xavf omillariga quyidagilar kiradi:
- Yosh bilan bog‘liq o‘zgarishlar va immunitetning tabiiy zaiflashuvi (immunosenensensiya).
- Qandli diabet va qalqonsimon bez disfunksiyasi kabi surunkali endokrin patologiyalar [1, 3].
- Kuchli stress va charchoq.
- Immunosupressiv preparatlarni qabul qilish.
Klinik ko‘rinishlar va simptomlar
Kasallik umumiy holsizlik, achishish, sanchish va bo‘lajak toshmalar sohasida kuchli og‘riq bilan boshlanadi. Bir muncha vaqt o‘tgach, terida shaffof suyuqlik bilan to‘lgan xarakterli guruhli pufakchali elementlar hosil bo‘ladi. Toshmalar odatda nerv tolalari bo‘ylab, ko‘pincha gavda yoki yuzda joylashib, belbog‘ni eslatadi.
Og‘riq sindromi juda kuchli bo‘lishi va teri qoplamalari tuzalgandan keyin ham saqlanib qolishi mumkin, bu esa kompleks shifokor aralashuvini talab qiladi [1].
Davolashning zamonaviy yondashuvlari
O‘raydigan temiratkini davolash kompleks va o‘z vaqtida bo‘lishi kerak. Zamonaviy dermatologiya va umumiy amaliyotda virusga qarshi preparatlar, og‘riqni qoldiruvchi vositalar, shuningdek, immun maqomini korreksiya qilish usullari faol qo‘llaniladi [1, 2].
Davolashning asosiy yo‘nalishlari quyidagilarni o‘z ichiga oladi:
- Virus replikatsiyasini bostirish uchun tizimli virusga qarshi terapiya.
- Qichishish va achishishni bartaraf etish uchun og‘riq qoldiruvchi preparatlar va mahalliy vositalar [2].
- Yo‘ldosh kasalliklarni nazorat qilish (masalan, diabetda glyukoza darajasini korreksiya qilish) [1].
- Reabilitatsiya davrida fizioterapevtik usullar.
Manbalar
- 1. Management of Oral Lichen Planus in a Patient With Comorbidities: A Case Report. PubMed
- 2. Pruritus in Dermatology: Part 2-Diseases and Their Treatment. PubMed
- 3. Coexistence of thyroid disease and oral lichen planus in a Colombian population. PubMed
Diskleymer: Ushbu maqolada taqdim etilgan ma’lumotlar faqat ma’lumotnoma xarakteriga ega va malakali shifokorning ko‘rigi o‘rnini bosmaydi.